„ლაზარეს აღდგინება“ სიღნაღის ფესტივალზე

სიღნაღის თეატრალური ფესტივალი გრძელდება და ყოველი ახალი დღე ახალ საფესტივალო შთაბეჭდილებას გვიტოვებს. გუშინ, 5 ივნისს,  ფესტივალის პროგრამამ კიდევ ერთი  პოლემიკური გააზრება შემოგვთავაზა ყვარლის კოტე მარჯანიშვილის სახალხო თეატრმა წარმოადგინა სპექტაკლი „ლაზარეს აღდგინება“ (ავტორი: გოჩა კოლხი; რეჟისორი: ლაშა გოგნიაშვილი). ამ სპექტაკლზე ფიქრი არაერთ კითხვას ბადებს, როგორც მის სახარებისეულ კონტექსტზე, ისე სცენურ პარტნიორობაზე, რაც ნებისმიერი თეატრალური ნამუშევრის ხერხემალია. სპექტაკლის სათაური თავისთავად აჩენს უმძლავრეს ასოციაციას სახარების ლაზარესთან,  ადამიანთან, რომელიც ოთხი დღის მკვდარი იყო და, ქრისტეს სიტყვით, ხელახლა მოევლინა ამ ქვეყანას. თუმცა, ყვარლის თეატრის ამ დადგმაში ეს მისტიკური აღდგომა ტრანსფორმირებული და მისადაგებულია თანამედროვე, სენსიტიურ და მტკივნეულ რეალობაზე. აქ „ლაზარეს აღდგინება“ სიმბოლურია: ეს არის ემიგრაციის, სამშობლოს დაკარგვის, დანგრეული ოჯახებისა და იმ რწმენის ხელახლა დაბადების მცდელობა, რომელიც ყველაზე რთულ მომენტშიც კი უნდა შეინარჩუნოს ადამიანმა.

    სპექტაკლში მსახიობთა საკმაოდ სოლიდური გუნდი მონაწილეობს: იოანე ქართველი, დაჩი დავითაშვილი, ფერლანდი მზექალაშვილი, მაია მამულაშვილი, გოგა სოლიმნიშვილი, მამუკა ყეინოშვილი, ნინო ჩიხიაშვილი და ცოტნე ხვთისიაშვილი (სცენოგრაფია ბეჟან კობიაშვილისაა, მუსიკა- მანანა ავაზაშვილის, ხოლო ქორეოგრაფია- ნინო ჩიხიაშვილის). თითოეული მათგანის მცდელობა და სცენაზე გაღებული ენერგია ნამდვილად დასაფასებელია. აშკარად ჩანს, როგორ დაიხარჯნენ მსახიობები და რა დიდი შრომა დევს თითოეულ მიზანსცენაში.  მიუხედავად ამისა, თუკი სპექტაკლს პროფესიული და კრიტიკული თვალით შევხედავთ,  როგორც სხვა სპექტაკლების განხილვისას, მიჩვეული ვართ პარტნიორულ შეგრძნებებზე აქცენტირებას და აი, სწორედ  აქ იკვეთება გარკვეული კულტურული ხარვეზი. როდესაც დადგმაში მთავარი როლის შემსრულებელი გამოკვეთილად პირველხარისხოვანია, იქმნება საშიშროება, რომ სპექტაკლი, უნებლიედ, მონოსპექტაკლად გადაიქცეს.

  თუმცა, „ლაზარეს აღდგინება“ თავისი არსით, ცხადია, არ არის მონოსპექტაკლი. სცენაზე მთავარი გმირი ვერ იარსებებს იზოლირებულად; მას სჭირდება ცოცხალი და თანავარსკვლავედური პარტნიორობა დანარჩენი მსახიობებისგან. კულტურული თვალსაზრისით, აქ ბევრად მეტია სამუშაო პარტნიორულ შეგრძნებებზე. ასეთ რთულ, დრამატულ და ფაქიზად ემოციურ კონტექსტში გუნდურობა  ერთადერთი გზაა მაყურებლის სრულ კათარზისამდე მისაყვანად. მთავარი როლის შემსრულებლის დომინანტურობა არ უნდა ახშობდეს სხვა პერსონაჟების ხმებს. პირიქით, კარგად აწყობილ სცენურ პარტნიორობაში მეორე პლანის პერსონაჟების სიძლიერე კიდევ უფრო მეტად გამოკვეთს მთავარ გმირსაც. კარგი იქნება, თუ მომავალში დასი გაითვალისწინებს, რომ გუნდური შეგრძნება ასეთი სირთულის ტექსტებთან ჭიდილში აუცილებელი იარაღია.

   ცალკე აღნიშვნის ღირსია თავად პიესის ტექსტობრივი ქსოვილი და მსახიობთა საუბრის მანერა. გოჩა კოლხის ტექსტი საკმაოდ სპეციფიკურია, იგი მოითხოვს არა უბრალოდ სიტყვების დეკლამირებას, არამედ საუბრის აბსოლუტურად ორგანულ, ბუნებრივ მანერას, სადაც ყოველი ფრაზა პერსონაჟის შინაგანი მდგომარეობიდან უნდა იბადებოდეს. თუმცა, სპექტაკლის მსვლელობისას ხშირად იგრძნობოდა ზედმეტი პათეტიკა და დიალოგების ხელოვნური გახმოვანება, რაც არღვევდა სცენურ ორგანულობას. ასეთი რთული სტრუქტურის მქონე ნაწარმოებში საუბრის მანერა მაქსიმალურად გათავისუფლებული უნდა იყოს თეატრალური შაბლონებისგან; მსახიობებს შორის დიალოგი უნდა ჟღერდეს როგორც ცოცხალი, ყოველდღიური და, ამავდროულად, ღრმად დრამატული კავშირი, რათა მაყურებელმა ტექსტის მიღმა არსებული ტკივილის პირველწყარო შეიგრძნოს.

შეჯამება: ყვარლის თეატრის ეს სტუმრობა სიღნაღის საფესტივალო დღეებში ნამდვილად დასამახსოვრებელია თავისი თემატური სიმამაცით. მცდელობა საინტერესოა, ემოცია  ცოცხალი, ხოლო კრიტიკული შენიშვნები მხოლოდ იმისთვის არსებობს, რომ მომავალში ამ გუნდმა სცენაზე კიდევ უფრო მყარი და პარტნიორულად შეკრული სამყარო შექმნას.

ავტორი: სოფია ნადიბაიძე